Miñañ - Sukulu Basaa

Ñañ unu u bi gwéé ni Mbok Basaa.
Ñañ u nkal le, nlamb u  Mbôngôô, u bi lôl isôñ muda wada a ba sôñ nlôm. A bé yéñ le nlôm a nwah i  noñ ngandag bôda nyoo mbégdé, tole nlôm a waa i ke ndéng, a la yén ndap  ni nye. Inyule, nlamb u Mbôngôô, u yé nlamb u bobe, nlamb u gwéha. Muda  nunu nyen a bi léba nlamb u bobe unu, a éba mambala méé, bikôñ gwéé ni  bingond bi litén jé li Basaa.
I tibil tee ni seghe lilémbél lini,  bôda ba bi ke i jimb dilo bôô. Nlamb u Mbôngôô, u jôp ni yila yom Mbok  (kikii bo Koo). Dilo bôô tini, di bé le bôda ba nôgla, ni i yéñ imbee  kai, mbabi ee, bi bi yé matibla tole bie bi likañ bi bi ñjéba, bi bi  ñlama jôp ñlémba u ñlamb u ba bi o jôl le : Mbôngôô. Ñdi i jôl lini li  bi téba, ñdig inyu hôñlaha matam ma ee, i i ñti ñjiñ i Mbôngôô i bag i  numbug. I ee ini, Mbôngôô i bi yilha yo, yom Mbok.

Ñdi jôl li Mbôngôô  li ñlôl ki ni jam li ñdéng, li li sagal ni ôbôh mabii. Hala ni ñyen  bibuk bibaa bi bi ti jôl li Mbôngôô i ôbôh ñdéng i bôtlôm : Mbôñ i  Konangoo – Mbôñ Ñgoo. Hala wee, Mbôngôô i yé Mbôñ i i hôyôs ñdutu.  Mbôngôô i yé inyu bôda, libanga li li hôla bo ñdutu yap (ñdéng i balôm  bap).
Ñgôñ i yis balôm bap isi, sañ le, balôm bap ba ba ñdigi inyu  yap botama inyu gwéha ba ñgwés bo, yon i bi tinnde bôda le ba lamb ñtén u  bijek unu; ni ki le, libag li bonge kii li mimañ mi bôt li yé, ñgéda ba  ñjôb i ñdap, ba nog lihiñ li Mbôngôô. Bikule bi Mbôngôô, bi mboñ le  ñjiñ yé i nôga ipam i mbégdé.
Li lémbél lini, li bi yén ñtandaa ñgéda le, ñdig Bingond bi Basaa gwo tama gwon i bé yi lelaa, ba hiet Mbôngôô.

Ñañ  u ñgéda kôba ni kwañ, u ñkal le : Mbombog wada ñyen, i ti bôk i longe  ñgwélél i mange muda mayéga, i ñgi hies ñson wé i ndap je, a’ ti ñye ni  soolene ñye, lelaa ba nlamb Mbôngôô, iboñ le i homa a yéne, a ba homa  ñsañ ni longe homa i linôyôi. Kikii bôk mange muda ini i ñtémb ñdap yé,  yoo libôk jé, li yila homa le tonjee bé nyen a bé la jôb ha i nyeni,  ndig inyu li lémbél lini. Ñgandag ñjangi ni makébla, ba gwéh ñgwañ, a  yila banga muda, a bana niñ ilam ni bigwel bimoo, a bii ki ñsôlô mange  mutñlôm nu hi ñgond i i bé ha libôk li, i bééna ñdig ñgôñ i biiba ni  ñye.
Ni kimasoda nunu, a kit le, ngond ni ngond i i yé be, yé bôk, i  kodol mbombe i ligwéyak jap, i i mboñ le, ba bana masoda i kôhna ñlôm, a  éba bo lelaa ba hii Mbôngôô.
Ngôô ini ni ngôñ i lona telepsép ikété  bôt, yon i bi boñ ni le, Mbôngôô ni lamb yo, i yiba ni mbog yôsôna, i  yila ki banga ñlamb yada ikété malémbél ma minlamb i Loñ Afrika. Ndi mu  ni kikii bôt ba nigil tole ba géye i lamb Mbôngôô, hinoo hi lilémbél toi  banga Mbôngôô hi bi nimil bé, ndi hi tôl ha bé.
Nlamb unu, u bi boñ  le, i Kamadun, ngan i Bingond bi Basaa i bi ke le, ba jés bôtlôm bobe,  tole ba yé bingond bi bi nyoña bôtlôm ni nlamb u Mbôngôô.
ngandag bôt  i Kamadun i bé hoñol le, hilémb hi Mbôngôô, ni jiñ yé, bi mboñ bôtlôm  le ba kéég, ndi i ôdôg ki bo le ba gwéh Bingond bi Basaa. Bôtlôm ba ba  ta bé bon ba Basaa, ba bi hoo je Mbôngôô, inyule, ba bé kon woñi le,  tika le Bingond bi Basaa i jés bo bobe yap, le ndi bi yoña bo.
ndi mahoñol mana, ma ta ha bé len ini. Mbôngôô i nlémba mbog yosôna i loñ Kamadun, ike ipam mambog ni biloñ bipe.